WEBVTT 00:00:01.640 --> 00:00:02.600 Vertel jij maar. 00:00:02.000 --> 00:00:05.320 Ik was vroeger bij de vrouwenclub. 00:00:05.520 --> 00:00:10.800 Er was daar een man en die zei, een metaalwerker. 00:00:11.400 --> 00:00:14.960 Hij zei dat zo'n CI niet werkt. 00:00:15.000 --> 00:00:18.840 Je kunt beter de kinderen leren gebaren, zei hij. 00:00:18.840 --> 00:00:20.640 Dan zijn de kinderen tevreden. 00:00:21.320 --> 00:00:31.360 Ehm ... Ja, het is goed wat jij zegt, maar ik vind wel dat ze een klein beetje moeten leren om te praten. 00:00:31.000 --> 00:00:32.600 Ja, ja. 00:00:31.440 --> 00:00:35.160 Maar er zijn maar een paar doven die dat kunnen horen. 00:00:35.160 --> 00:00:38.280 Bijvoorbeeld bij de Tulp. 00:00:39.680 --> 00:00:46.320 Daar, terwijl ze een goede stem hebben, gebaren ze soms allemaal zonder hun stem te gebruiken. 00:00:46.320 --> 00:00:49.120 Ik niet, ik blijf ... 00:00:49.120 --> 00:00:53.600 Ook al zijn er alleen maar doven, ik blijf mijn stem gebruiken. 00:00:54.040 --> 00:00:55.880 Ze zeggen dan vaak: die Evers, die is gek. 00:00:56.080 --> 00:00:57.320 Ja. 00:00:56.640 --> 00:00:59.080 Dat zeggen ze allemaal, maar ik ben nu eenmaal zo. 00:00:59.440 --> 00:01:04.480 Bij de Tulp, weet je wel, daar had je [naam]. 00:01:04.480 --> 00:01:06.040 Die was precies zo! 00:01:06.120 --> 00:01:07.280 Ja. 00:01:06.440 --> 00:01:07.680 Waarom? 00:01:07.680 --> 00:01:12.520 Omdat een paar doven zeiden: die Evers die kan zijn stem gebruiken. 00:01:12.520 --> 00:01:15.360 Doven vroegen mij dan of ik ze alsjeblieft kon helpen bij gesprekken. 00:01:15.360 --> 00:01:19.920 Hij vertelde het dan aan mij en ik vertelde het weer aan degene naast mij. 00:01:19.920 --> 00:01:22.760 Zelf kwamen ze daar samen niet uit. 00:01:22.760 --> 00:01:26.080 Ik vind het jammer dat zo'n iemand zijn stem niet kan gebruiken. 00:01:26.080 --> 00:01:27.040 Dat vind ik jammer. 00:01:27.040 --> 00:01:28.600 Dat is moeilijk. 00:01:31.360 --> 00:01:32.880 Ja, ja. 00:01:33.480 --> 00:01:35.480 Ja! 00:01:35.080 --> 00:01:36.320 Dat klopt, ik ook. 00:01:36.320 --> 00:01:39.080 Hij, hij, ja, hij. 00:01:38.520 --> 00:01:39.840 Ik heb hetzelfde meegemaakt. 00:01:39.840 --> 00:01:43.480 Een van kinderen, ze waren nog klein zei: Jij moet geen stem gebruiken. 00:01:43.520 --> 00:01:44.600 We hadden twee kinderen. 00:01:44.680 --> 00:01:48.560 Op een gegeven moment zegt een van hen: "Mamma we gaan morgen naar familie he?" 00:01:48.680 --> 00:01:50.800 Ik keen hem aan en vroeg: "Hoe weet jij dat nu weer?" 00:01:51.240 --> 00:01:53.360 Hij antwoordde: "Ik kan ook gebaren hoor." 00:01:53.440 --> 00:01:54.400 Het was nog een ukkie. 00:01:54.600 --> 00:01:56.000 Dat was wel confronterend. 00:01:56.800 --> 00:01:58.680 Ja, zomaar! 00:02:06.520 --> 00:02:07.760 Ja, dat klopt. 00:02:09.840 --> 00:02:10.680 Nee, nee. 00:02:10.680 --> 00:02:11.680 Ja. 00:02:13.160 --> 00:02:15.520 Ja, ja. 00:02:15.520 --> 00:02:16.400 Ja. 00:02:16.400 --> 00:02:17.600 Ja. 00:02:17.840 --> 00:02:19.200 Nee. 00:02:33.560 --> 00:02:34.880 Ja. 00:02:39.880 --> 00:02:41.120 Tja ... 00:02:42.280 --> 00:02:43.640 Oh, nee ... 00:02:43.880 --> 00:02:45.160 Nee. 00:02:44.080 --> 00:02:46.000 Maar, dat ... 00:02:46.440 --> 00:02:48.120 Ja, ja, dat klopt. 00:02:49.760 --> 00:02:51.520 Ja, dat klopt. 00:02:51.160 --> 00:02:52.120 Vertel maar. 00:02:51.760 --> 00:02:59.520 Kinderen die op school zitten, zeggen vaak: Pff, wat is dat schrijven moeilijk! 00:02:59.520 --> 00:03:01.040 Dan zitten ze op de mavo, hè. 00:03:01.040 --> 00:03:02.240 Ze vinden het schrijven moeilijk. 00:03:02.240 --> 00:03:06.160 Nu zetten ze een tolk in, maar in mijn tijd had ik geen tolk, jij had wel een tolk. 00:03:06.000 --> 00:03:08.040 Ja, ja, ja, dat klopt. 00:03:06.160 --> 00:03:08.480 Dat is lekker makkelijk, kunnen ze naar de tolk kijken en het zo volgen. 00:03:08.480 --> 00:03:11.520 Ik moest altijd zorgen dat ik het begreep en het opschreef. 00:03:12.040 --> 00:03:16.800 Nu pakken kinderen dat allemaal op, groeien ze op, krijgen ze hun diploma en gaan ze van school af. 00:03:16.880 --> 00:03:17.400 Ik niet. 00:03:16.880 --> 00:03:18.800 Jij en ik niet. 00:03:17.400 --> 00:03:20.520 Vroeger vond ik taal maar nutteloos. 00:03:19.360 --> 00:03:26.040 Ik had hetzelfde, het ging altijd alleen maar over taal, het was altijd hetzelfde. 00:03:20.680 --> 00:03:21.680 Het was hetzelfde, ja. 00:03:26.640 --> 00:03:28.480 Schrijven, ja. 00:03:28.480 --> 00:03:29.760 Dat is nu nieuw. 00:03:30.960 --> 00:03:32.120 Bij doveninstellingen, ja. 00:03:32.720 --> 00:03:35.400 Ja. 00:03:32.720 --> 00:03:35.400 Ja. 00:03:37.120 --> 00:03:38.720 Ja, dat zal. 00:03:45.360 --> 00:03:46.800 Ja. 00:03:46.480 --> 00:03:47.480 Ja, ja. 00:03:46.840 --> 00:03:47.960 Dat klopt, ja. 00:03:48.440 --> 00:03:49.880 Ja. 00:03:49.880 --> 00:03:51.120 Ja, dat klopt. 00:03:51.400 --> 00:03:52.160 Ja. 00:03:54.480 --> 00:03:55.640 Ja. 00:03:55.080 --> 00:03:56.560 Ja, fijn. 00:04:02.360 --> 00:04:04.800 Ja. 00:04:02.360 --> 00:04:04.800 Ja. 00:04:09.320 --> 00:04:10.520 Laat maar zitten. 00:04:10.640 --> 00:04:11.440 Laat maar. 00:04:12.120 --> 00:04:13.960 Ik vind het goed wat jij zegt. 00:04:13.960 --> 00:04:14.800 Ehm ... 00:04:14.800 --> 00:04:15.640 Dat geldt voor allemaal. 00:04:15.640 --> 00:04:18.880 Maar er zijn er ook een paar doven bij die, wat ik niet goed vind, een ander in de steek laten. 00:04:18.880 --> 00:04:21.400 Nee, ik vind dat je elkaar een beetje moet helpen. 00:04:21.920 --> 00:04:23.200 Ik kreeg een papier. 00:04:23.200 --> 00:04:26.800 Maar ik moet heel eerlijk bekennen dat ik mij er niet voor schaam. 00:04:26.800 --> 00:04:31.200 Ik las wat erop stond, maar ik kon het maar moeilijk begrijpen wat er stond. 00:04:31.200 --> 00:04:35.880 Ik moet heel eerlijk zeggen dat ik toen mijn dochter heb gevraagd wat er op het papier stond. 00:04:35.880 --> 00:04:39.640 Zij heeft het me toen uitgelegd en toen begreep ik het. 00:04:40.080 --> 00:04:41.640 Dus ... 00:04:41.640 --> 00:04:44.680 Ik keek naar haar uitleg en toen begreep ik het. 00:04:44.680 --> 00:04:45.480 Ze legde het me rustig uit. 00:04:46.200 --> 00:04:52.160 In Sint-Michielsgestel werd altijd gezegd dat je alles goed moest leren, dat je het niet moest vergeten. 00:04:52.160 --> 00:04:56.520 Je moest goed zijn in taal, want als je te veel fouten maakte, dan moest je van school af. 00:04:56.520 --> 00:05:00.480 Er was één dove die niet goed kon leren en was niet goed in taal en die moest later van school af. 00:05:00.480 --> 00:05:02.400 Later kwam ik hem weer tegen. 00:05:02.400 --> 00:05:04.240 Hé, [naam], riep ik en ik gaf hem de hand. 00:05:04.240 --> 00:05:05.240 Alles goed? 00:05:06.520 --> 00:05:08.560 Heb je je tong ingeslikt, vroeg ik. 00:05:08.560 --> 00:05:10.920 Klopt, zei hij, ik gebaar nu. 00:05:11.760 --> 00:05:13.760 Dat is goed, maar hoe kwam het dat je niet zo goed in taal was? 00:05:13.760 --> 00:05:16.640 Dove mensen moeten zich hier niet voor schamen. 00:05:16.640 --> 00:05:16.920 Hè, zei ik. 00:05:16.920 --> 00:05:22.800 Maar van horende mensen kan ik soms niet begrijpen wat ze zeggen en dan laat ik het ze opschrijven. 00:05:23.800 --> 00:05:25.040 Dat is verstandig. 00:05:25.040 --> 00:05:29.880 In Sint-Michielsgestel was het altijd hetzelfde liedje, altijd alleen maar aandacht voor de taal, riep hij. 00:05:29.960 --> 00:05:30.400 Ik zei: ja, dat klopt. 00:05:36.680 --> 00:05:38.040 Ja. 00:05:39.680 --> 00:05:41.000 Met dat gebit. 00:05:41.000 --> 00:05:42.120 Ja, ja, ja. 00:05:42.760 --> 00:05:44.040 Het is goed wat hij zegt. 00:05:44.040 --> 00:05:45.720 Hij had geen tanden meer. 00:05:45.840 --> 00:05:47.400 Hij praatte zonder tanden in zijn mond. 00:05:47.680 --> 00:05:51.600 Een vriend van mij droeg ook nooit zijn gebit. 00:05:51.600 --> 00:05:52.640 Ik vond het altijd moeilijk om hem te liplezen. 00:05:52.640 --> 00:05:54.320 Hij was wel intelligent, maar moeilijk te liplezen. 00:05:54.320 --> 00:05:54.960 Vaak kon ik niet volgen wat hij zei. 00:05:54.960 --> 00:05:56.440 Ik moest hem dan altijd opnieuw vragen wat hij zei. 00:05:56.440 --> 00:05:57.480 Oh, je bedoelt een paar. 00:05:57.480 --> 00:05:59.160 Dat was wel even weer wennen, dat orale. 00:05:59.280 --> 00:06:00.880 En ook met die snor! 00:06:00.920 --> 00:06:01.760 Met die snor ... 00:06:01.760 --> 00:06:02.880 Zeg, toen met die snor ... 00:06:02.880 --> 00:06:03.320 Oh, dat was wat! 00:06:03.320 --> 00:06:04.000 Dat hij die snor eraf had gehaald! 00:06:04.440 --> 00:06:05.480 Ja, dat! 00:06:05.480 --> 00:06:06.680 Toe maar, vertel maar. 00:06:07.880 --> 00:06:08.960 Je moet naar hun kijken. 00:06:10.560 --> 00:06:11.840 Ik ging naar de dokter. 00:06:11.840 --> 00:06:14.640 En die dokter had een snor. 00:06:14.880 --> 00:06:15.480 Ik kon hem moeilijk volgen. 00:06:15.480 --> 00:06:16.280 Ik begreep niet wat hij zei. 00:06:16.280 --> 00:06:17.800 Omdat hij een snor had, kon ik moeilijk aflezen wat hij zei. 00:06:18.520 --> 00:06:19.400 "Mumelde mulde mumulde," zei hij. 00:06:20.240 --> 00:06:24.800 En de keer daarop dat ik naar de dokter ging, was de snor weg! 00:06:24.800 --> 00:06:26.080 Ach, wat erg! 00:06:27.200 --> 00:06:28.560 Het was mijn schuld. 00:06:32.800 --> 00:06:35.080 Het is vooral lastig bij mensen met een baard en een snor. 00:06:35.080 --> 00:06:43.360 Ze moeten de snor eigenlijk wat hoger laten, want als hij net over de bovenlip valt, dan valt het hele mondbeeld weg. 00:06:43.360 --> 00:06:44.840 Ja. 00:06:45.280 --> 00:06:46.800 Ja, ja. 00:06:55.280 --> 00:06:56.680 Ja, ja, ja. 00:06:55.320 --> 00:06:57.160 Ja, ja, ja. 00:06:56.680 --> 00:06:57.160 Binnen ... 00:07:00.000 --> 00:07:01.280 Nee. 00:07:02.840 --> 00:07:04.360 Nee hoor. 00:07:03.920 --> 00:07:05.800 Nee. 00:07:04.400 --> 00:07:06.080 Nee, dat klopt. 00:07:06.080 --> 00:07:07.560 Ja, ja, ja. 00:07:06.960 --> 00:07:10.200 Gebarentaal ... 00:07:11.200 --> 00:07:12.280 Ja. 00:07:11.200 --> 00:07:12.280 Ja. 00:07:13.800 --> 00:07:15.120 Nee. 00:07:13.960 --> 00:07:16.160 Ja, ja. 00:07:15.400 --> 00:07:18.000 Maar ... 00:07:18.000 --> 00:07:24.920 Ik weet nog dat ik een keer in het ziekenhuis lag voor mijn hart. 00:07:25.880 --> 00:07:33.360 Ik zag dat de hoofdzuster daar heel duidelijk praatte. 00:07:33.360 --> 00:07:34.640 Ik keek ernaar en zei: oh. 00:07:35.280 --> 00:07:37.520 Ik vroeg haar of ze ook een beetje kon gebaren. 00:07:37.520 --> 00:07:41.160 Ja, een beetje zei ze, want er lagen verderop nog twee doven. 00:07:42.280 --> 00:07:47.120 Maar een andere zuster wist niet wat ze moest doen. 00:07:47.120 --> 00:07:52.800 De verpleegster keek op het briefje en zag dat ik doof ben. 00:07:52.800 --> 00:07:55.840 Maar ze riep mij niet, ze liep gewoon weg. 00:07:55.840 --> 00:07:58.640 Dus ik riep de hoofdzuster en zei dat de andere zuster mij voorbij was gelopen. 00:07:59.200 --> 00:08:01.320 Ik zei dat ze me niet had geroepen en dat ze zomaar was weggelopen. 00:08:01.640 --> 00:08:02.040 De hoofdzuster vroeg: Wie was het? 00:08:02.040 --> 00:08:03.720 Ehm ... nee, dat weet ik niet meer. 00:08:03.720 --> 00:08:06.360 Ik lag pas in het ziekenhuisbed. 00:08:06.720 --> 00:08:07.400 OK, zei de zuster. 00:08:07.400 --> 00:08:08.600 Ik zei: die, zij was het! 00:08:08.840 --> 00:08:11.240 De verpleegster haalde haar op en bracht haar naar mij toe. 00:08:11.240 --> 00:08:12.920 Ik wist niet hoe ik daarmee om moest gaan, zei ze. 00:08:12.920 --> 00:08:15.040 Maar je mag het ook opschrijven hoor. 00:08:15.040 --> 00:08:16.360 Ik ben doof, zei ik. 00:08:16.360 --> 00:08:18.800 U mag gewoon langzaam praten. 00:08:18.800 --> 00:08:19.680 Dat vind ik moeilijk, zei ze. 00:08:19.720 --> 00:08:23.160 U mag het gerust opschrijven hoor, dat hoeven ook geen hele lange zinnen te zijn. 00:08:23.160 --> 00:08:25.320 Gewoon even opschrijven: koffie, of ... en dat is genoeg. 00:08:25.560 --> 00:08:27.200 De hoofdzuster kwam vervolgens naar mij toe gelopen. 00:08:28.360 --> 00:08:31.800 Ik vroeg aan haar of ze misschien gebaren van mij wilde leren. 00:08:32.040 --> 00:08:33.840 Ja, graag, zei ze. 00:08:34.120 --> 00:08:35.040 Hoe gebaar je koffie, vroeg ik aan haar. 00:08:35.040 --> 00:08:36.400 Koffie, van het drinken. 00:08:36.400 --> 00:08:39.560 Of water, chocolademelk, dat is allemaal drinken. 00:08:39.560 --> 00:08:43.240 Nee zei ik, dit is het gebaar voor koffie. 00:08:43.240 --> 00:08:44.600 Ah, nu begrijp ik het, zei ze en ze begon te lachen. 00:08:45.240 --> 00:08:47.200 Ze vroeg mij wat het gebaar voor thee is. 00:08:47.320 --> 00:08:53.520 Je hebt dit gebaar voor kopje en daar doe je met je andere hand zo je theezakje in. 00:08:53.600 --> 00:08:55.040 Oh, zei ze, prima! 00:08:57.480 --> 00:08:58.680 De zuster ging weer weg. 00:08:59.240 --> 00:09:02.000 Hé, zei ze, en ze gebaar heel groot het gebaar voor thee. 00:09:02.000 --> 00:09:04.960 Ik zei: nee, niet zo groot gebaren, want dan spat al het theewater uit je kopje! 00:09:04.960 --> 00:09:07.920 Kijk, je moet het zo gebaren. 00:09:08.160 --> 00:09:10.600 En ehm ... koffie, wat was ook alweer het gebaar voor koffie? 00:09:10.600 --> 00:09:11.680 Moet het gebaar linksom of rechtsom worden gemaakt? 00:09:11.680 --> 00:09:15.000 Ik zei dat dat niet uitmaakte als je maar de beweging van koffiemalen maakt. 00:09:15.000 --> 00:09:17.240 Nou dat was dat. 00:09:17.960 --> 00:09:18.960 En wat is het gebaar voor 's morgens, vroeg ze. 00:09:18.960 --> 00:09:20.560 Goedemorgen, gebaarde ik. 00:09:20.560 --> 00:09:22.080 Van dat het licht wordt. 00:09:22.440 --> 00:09:23.920 Dit is het gebaar voor 's middags. 00:09:23.960 --> 00:09:25.320 En dit is het gebaar voor 's avonds. 00:09:25.320 --> 00:09:26.600 Ja, ja, zei ze, terwijl ze naar mijn gebaren keek. 00:09:26.600 --> 00:09:30.960 Zie je, het is niet zo moeilijk en het hoeft voor mij niet allemaal zo precies. 00:09:31.360 --> 00:09:35.320 Mijn dochter kwam bij me ophalen, want ik mocht naar huis. 00:09:35.320 --> 00:09:39.760 Na een poosje moest ik weer naar het ziekenhuis. 00:09:39.760 --> 00:09:42.640 Ik moest voor een onderzoek waar ze zo'n slang ik je keel stoppen. 00:09:43.040 --> 00:09:45.000 In de verte stond de hoofdzuster. 00:09:45.760 --> 00:09:47.400 Ze gebaarde: goedemorgen. 00:09:47.400 --> 00:09:48.560 En mijn dochter kijkt er verbaast naar. 00:09:48.560 --> 00:09:51.120 Is die zuster doof, vroeg mijn dochter aan mij. 00:09:51.120 --> 00:09:53.360 Nee, zei ik, ik heb haar gebaren geleerd. 00:09:53.360 --> 00:09:55.920 Oh, zei mijn dochter en ze begon te glimlachen. 00:09:55.920 --> 00:09:57.520 Tja, en zo ging het. 00:09:58.320 --> 00:09:59.240 Ja. 00:10:01.120 --> 00:10:02.840 Ja, ja. 00:10:01.120 --> 00:10:02.840 Ja, ja. 00:10:10.640 --> 00:10:11.480 Ja. 00:10:11.680 --> 00:10:12.560 Ja. 00:10:14.840 --> 00:10:16.360 Ja, ja, ja. 00:10:15.560 --> 00:10:16.960 Ja, ja, dat klopt. 00:10:17.960 --> 00:10:19.080 Een boek? 00:10:24.240 --> 00:10:25.240 Volgens mij ... 00:10:33.200 --> 00:10:33.840 Mooi. 00:10:33.840 --> 00:10:34.880 Ehm ... 00:10:34.880 --> 00:10:37.840 Ik kon mijn vader altijd moeilijk liplezen. 00:10:38.560 --> 00:10:40.480 Dat was vroeger heel anders dan nu. 00:10:40.480 --> 00:10:43.640 Nu, mijn vrouw ging naar het ziekenhuis in Ede. 00:10:44.520 --> 00:10:47.680 Daar werd een boek aan haar gegeven. 00:10:47.680 --> 00:10:50.640 In dat boek bleken allemaal gebaren in te staan. 00:10:50.640 --> 00:10:55.440 Sommige verpleegsters hebben vaak een moeilijke stem om te volgen en ze weten de gebaren niet. 00:10:55.440 --> 00:10:58.720 Ik gebaar dan dit bijvoorbeeld. 00:10:58.720 --> 00:11:01.680 De verpleegster vraagt zich dan af wat dat gebaar zou kunnen betekenen. 00:11:01.680 --> 00:11:04.640 En dan kan ze het boek erbij pakken en opzoeken wat het gebaar betekent. 00:11:04.640 --> 00:11:06.520 Oh, buikpijn, zegt de verpleegster dan. 00:11:06.520 --> 00:11:07.320 En zo begrijpt ze het. 00:11:07.920 --> 00:11:08.880 Of dit gebaar. 00:11:09.640 --> 00:11:13.120 Ja, dat is een boek met allemaal gebaren, ja! 00:11:12.200 --> 00:11:16.280 Van Elferink, ja die bedoel ik. 00:11:16.280 --> 00:11:18.480 Een zoon daarvan misschien, ja die bedoel ik. 00:11:17.240 --> 00:11:18.760 Dat weet ik niet en het maakt ook niet uit. 00:11:18.720 --> 00:11:20.600 Ja. 00:11:23.080 --> 00:11:24.680 Ja, ja. 00:11:23.080 --> 00:11:24.720 Ja, ja. 00:11:24.680 --> 00:11:25.920 Ja, een boek. 00:11:25.920 --> 00:11:27.960 Ja. 00:11:29.000 --> 00:11:30.080 Ja, dat ja. 00:11:29.800 --> 00:11:31.000 Ja. 00:11:31.000 --> 00:11:36.720 Ja, dat was een boek, maar dat mocht ze niet meenemen, dat moest daar blijven. 00:11:36.720 --> 00:11:38.640 Ik weet het ook niet precies. 00:11:38.640 --> 00:11:44.040 Dat kwam zeg maar van een 'dovenziekenhuis' en dat werd daar dan neergelegd. 00:11:44.040 --> 00:11:47.320 Ik liet het aan mijn dochter zien, want dat boek was wel echt anders. 00:11:47.320 --> 00:11:49.080 Daar moet je wel aan wennen. 00:11:49.360 --> 00:11:50.760 Er is een klein beetje bij gekomen. 00:11:55.520 --> 00:11:56.920 [?] 00:11:56.920 --> 00:11:58.880 Holland. 00:11:59.840 --> 00:12:02.000 Ja, ja. 00:11:59.840 --> 00:12:02.000 Ja, ja. 00:12:06.240 --> 00:12:08.000 Middag, nee. 00:12:08.280 --> 00:12:09.120 Ja. 00:12:09.120 --> 00:12:10.520 Gelderland, ja. 00:12:11.880 --> 00:12:13.440 ... taal